BJJ'de İlk 6 Ay: Neler Öğreneceksin?
Giriş
BJJ'ye yeni başladığında kendinden daha hafif birinin seni kolayca kontrol etmesi şaşırtıcı gelir. Ne kadar uğraşırsan uğraş pozisyondan çıkamazsın, kısa sürede yorulursun ve çoğu zaman ne olduğunu anlamadan pes etmek zorunda kalırsın.
Özellikle ilk rolling çalışmalarında bunları yaşamak normaldir. Çünkü Brezilya Jiu-Jitsu, daha önce dövüş sporu yapmış olsan bile alışık olmadığın teknikler ve pozisyonlar içerir.
Uzun yıllar MMA yaptım ve bugün de MMA dersleri veriyorum. Bu süreçte BJJ tekniklerini hem kendi antrenmanlarımda hem de öğrencilerimle yaptığım zemin çalışmalarında kullandım. BJJ'ye yeni başlayan sporcuların hangi konularda zorlandığını, temel pozisyonları öğrenirken ne tür hatalar yaptığını ve zamanla nasıl geliştiğini yakından biliyorum.
Bu rehberde BJJ'de ilk 6 ay boyunca hangi tekniklerle tanışacağını, gelişiminin nasıl ilerlediğini ve antrenmanlarda nelere dikkat etmen gerektiğini anlatacağım.
Buradaki aylık sıralama genel bir rehberdir. Her akademinin eğitim programı farklıdır. Bazı teknikleri daha erken öğrenirken bazılarıyla ilerleyen aylarda tanışırsın. Bu yüzden kendi gelişimini yalnızca takvime bakarak değerlendirme.
1. Ay: Temel Pozisyonlar ve İlk Rolling
İlk ayda BJJ'nin temel pozisyonlarını öğrenmeye başlarsın. Closed guard, mount, side control ve back control gibi isimlerle tanışırsın. Ancak bu pozisyonları öğrenmekle rolling sırasında kullanmak arasında büyük fark vardır.
Antrenörün gösterdiği hareketi partnerinle tekrar ederken her şey anlaşılır gelir. Rolling başladığında ise deneyimli rakibin pozisyon değiştirmesine yetişmekte zorlanırsın. Bu dönemde en çok çalışman gereken konulardan biri savunmadır.
Öncelikle tap etmeyi öğrenmelisin. Rakibin submission uyguladığında sakatlanmayı beklemeden elinle veya sözlü olarak pes ettiğini belirtmen gerekir. Özellikle eklem kilitlerinde son ana kadar direnmek ciddi yaralanmalara yol açar.
İlk ayda karşılaşacağın diğer temel çalışmalar şunlardır:
Guard, mount ve side control pozisyonlarını tanımak
Kalça kaçışı (shrimp) yapmak
Köprü kurarak (bridge) pozisyon değiştirmek
Temel kaçış hareketlerini öğrenmek
Güvenli düşme ve yerden kalkma tekniklerini çalışmak
Partnerle çalışırken tap etme kurallarına alışmak
Fiziksel olarak da başlangıç dönemi yorucudur. BJJ'de sürekli kavrama, itme, çekme ve kalçayı kullanarak pozisyon değiştirme vardır. Bu hareketlere alışık değilsen ilk haftalarda özellikle ön kollarında ve bacaklarında yorgunluk hissedersin.
İlk ayın sonunda hedefin rakiplerini yenmek olmasın. Hangi pozisyonda olduğunu anlamaya başlaman, temel savunmaları öğrenmen ve antrenman sırasında kendini gereksiz yere zorlamaman daha önemlidir.
2. Ay: Submission, Sweep ve Guard Pass Teknikleri
İkinci ayda öğrendiğin pozisyonlar daha tanıdık gelmeye başlar. Rakibin mount'a geçtiğinde nerede olduğunu anlarsın. Guard içindeyken hangi hareketleri deneyebileceğini düşünmeye başlarsın.
Henüz teknikleri istediğin gibi uygulayamazsın ama ilk haftalardaki kadar şaşırmazsın.
Bu dönemde armbar, triangle ve rear naked choke gibi temel submission teknikleriyle tanışırsın. Armbar'da rakibin kolunu, triangle'da bacaklarını kullanarak boğma pozisyonunu, rear naked choke'ta ise rakibin arkasından uygulanan boğma tekniğini öğrenirsin.
Bu hareketleri drill sırasında yapmak daha kolaydır. Rolling'de rakip savunma yaptığı için aynı tekniği uygulamak çok daha fazla zamanlama ve pozisyon bilgisi ister. İkinci ayın önemli konularından biri de sweep çalışmalarıdır. Sweep, alttaki pozisyondan rakibin dengesini bozarak üste geçmektir. Örneğin closed guard içindeyken scissor sweep veya hip bump sweep gibi tekniklerli öğrenirsin.
İlk başarılı sweep denemelerinden sonra BJJ'de yalnızca fiziksel gücün yeterli olmadığını daha iyi anlarsın. Rakibin ağırlığını hangi tarafa verdiği, senin kalçanı nasıl kullandığın ve hareketi ne zaman yaptığın sonucu doğrudan etkiler.
Guard pass çalışmaları da bu dönemde başlayabilir. Rakibin guard pozisyonunu geçerek side control veya mount'a ulaşmayı öğrenirsin. Knee slide ve torreando, başlangıçta öğretilen guard pass teknikleri arasındadır.
3. Ay: İlk Gelişim İşaretleri
Üçüncü ayda bazı hareketleri daha bilinçli yapmaya başlarsın. Örneğin mount altında kaldığında yalnızca rakibi iterek kurtulmaya çalışmazsın. Önce pozisyonunu düzeltir, ardından öğrendiğin kaçış tekniklerinden birini uygularsın.
Aynı şekilde guard pozisyonunda rakibin dengesini bozmak veya side control'den çıkmak için daha önce çalıştığın hareketleri denersin. Bu tekniklerin her zaman başarılı olması beklenmez. Ancak artık ne yapman gerektiğine dair bir fikrin vardır.
Half guard da bu dönemde öğrenilen pozisyonlardan biridir. Half guard'da rakibin bacaklarından birini kendi bacaklarının arasında tutarsın. Rakip guard'ını tamamen geçmemiştir ama sen de closed guard'daki kadar rahat hareket edemezsin. Buradan pozisyonunu geliştirmek, underhook almak ve rakibin ağırlığını yönetmek gibi çalışmalar yapılır.
Üçüncü ayda nefesini ve gücünü kullanma şeklin de değişmeye başlar. İlk haftalarda her pozisyondan yalnızca kuvvet uygulayarak çıkmaya çalışırken artık ne zaman direnmen, ne zaman pozisyon değiştirmen gerektiğini daha iyi anlarsın. Bazı akademilerde bu dönemde beyaz kuşağına ilk çizgini alırsın. Ancak çizgi verme sistemi ve terfi zamanı tamamen akademinin değerlendirmesine bağlıdır. Çizgi alsan da almasan da önemli olan, ilk aya göre daha az hata yapman ve öğrendiğin teknikleri rolling sırasında kullanmaya başlamandır.
4. Ay: Gelişimin Yavaşladığı Dönem
BJJ'ye başlayan bazı sporcular ilk aylarda hızlı ilerlediklerini düşünürken bir süre sonra aynı yerde kaldıklarını hisseder. Bu dönem dördüncü ay civarında yaşanabilir ama herkes için belirli bir zamanı yoktur.
Başlangıçta neredeyse her derste yeni bir teknik öğrenirsin. Birkaç ay sonra ise bildiğin hareketleri uygulamakta zorlandığını fark edersin. Örneğin armbar tekniğini biliyorsundur ama rakibin kolunu savunmasına karşı ne yapacağını henüz çözemezsin. Sweep hareketini öğrenmişsindir fakat doğru zamanı yakalayamazsın.
Bu, hiçbir ilerleme olmadığı anlamına gelmez. Artık tekniklerin yalnızca nasıl yapıldığını öğrenmiyorsun. Rakibin savunmasına karşı nasıl uygulandığını da anlamaya çalışıyorsun.
BJJ'de bir hareket her zaman ilk denemede başarılı olmaz. Bazen armbar denersin, rakip kolunu kurtarır ve bu sırada triangle için yeni bir fırsat oluşur. Zamanla teknikleri birbirine bağlamayı öğrenirsin.
Bu dönemde kendini sürekli daha deneyimli sporcularla karşılaştırmak motivasyonunu düşürebilir. Bunun yerine ilk aylarda zorlandığın pozisyonları düşün. Eskiden birkaç saniyede kaybettiğin bir pozisyonda artık daha uzun kalıyorsan veya rakibin ne yapacağını daha erken fark ediyorsan ilerliyorsun demektir. Her antrenmanda yeni bir başarı elde etmek zorunda değilsin.
5. Ay: Kendi Oyununu Tanımaya Başlama
Beşinci ayda bazı pozisyonlarda diğerlerine göre daha rahat hareket ettiğini fark edersin.
Örneğin closed guard'dan hücum etmeyi seviyor olabilirsin. Bir başka sporcu üst pozisyonda kalıp baskı kurmayı tercih eder. Bazıları ise half guard'dan sweep çalışırken daha başarılıdır. Bunlar ileride kendi dövüş stilini oluştururken kullanacağın ilk alışkanlıklardır.
Guard çalışmalarında seçeneklerin de artar. Closed guard dışında butterfly guard, spider guard ve De La Riva guard gibi farklı pozisyonları öğrenmeye başlayabilirsin. Hepsini aynı dönemde öğrenmen gerekmez. Hangi teknikleri ne zaman çalışacağını antrenörünün programı belirler. Bu pozisyonların her biri farklı tutuşlar, açılar ve ayak yerleşimleri içerir. Başlangıçta karışık gelmesi normaldir.
Savunma tarafında ise rakibin submission hazırlığını daha erken fark etmeye başlarsın. Armbar için kolunu ayırmaya çalıştığında veya arkana geçmek istediğinde ne yapacağını daha iyi anlarsın. Bu sayede eskiden kolayca kaybettiğin bazı pozisyonları artık savunursun.
Üst kuşak bir partnerin sana hangi savunmayı iyi yaptığını veya nerede hata yaptığını söylemesi de bu dönemde çok işe yarar. Çünkü rolling sırasında kendi hatalarını fark etmek her zaman kolay değildir.
6. Ay: Temel Teknikleri Birlikte Kullanma
Altıncı aya geldiğinde BJJ'nin temel pozisyonlarına ilk günkü kadar yabancı olmazsın.
Rakip mount aldığında hangi kaçışları deneyeceğini, guard içindeyken nasıl hücum edeceğini veya side control altında kaldığında nasıl hareket etmen gerektiğini bilirsin.
Elbette bunların hepsini her rakibe karşı başarıyla uygulaman beklenmez. Altı ay düzenli çalışan bir sporcunun öğrenmiş olması beklenen temel teknikler şöyle özetlenir:
Teknik Alanı | Öğrenilen Temeller |
Pozisyonlar | Closed guard, mount, side control, back control |
Submission | Armbar, triangle, rear naked choke, kimura |
Sweep | Scissor sweep, hip bump sweep |
Guard Pass | Knee slide, torreando |
Savunma | Kalça kaçışı, bridge, temel pozisyon kaçışları |
Rolling | Pozisyon koruma, savunma ve temel hücum denemeleri |
Bu tablo altıncı ayda hepsini kusursuz yapman gerektiği anlamına gelmez. Amaç temel teknikleri tanımak, nasıl uygulandıklarını anlamak ve uygun fırsatlarda denemektir. Fiziksel açıdan da ilk haftalara göre fark hissedersin. Kavrama gücün ve dayanıklılığın gelişir, yerde hareket etmeye daha fazla alışırsın.
Yine de altı aylık BJJ tecrübesi seni ileri seviye bir sporcu yapmaz. Temel becerileri edinmiş bir beyaz kuşaksındır ve önünde öğreneceğin çok şey vardır.
Mat Hijyeni ve Temel BJJ Ekipmanları
BJJ'de rakiple sürekli temas ettiğin ve aynı mat üzerinde çalıştığın için hijyen kurallarına dikkat etmelisin. Mantar ve bakteriyel cilt enfeksiyonları temas sporlarında en çok karşılaşılan sağlık sorunları arasındadır.
Özellikle ciltte halka şeklinde döküntü, yayılan kızarıklık, iltihaplı yara veya olağandışı şişlik fark edersen antrenmana katılmadan önce doktora görün. Enfeksiyondan şüphelendiğin bir bölgeyi yalnızca bantla kapatıp rolling'e devam etme. Hem kendi sağlığını hem de birlikte çalıştığın kişileri düşün.
Antrenmanda dikkat etmen gereken hijyen kuralları basittir:
Gi ve rashguard'ını her antrenmandan sonra yıka.
Mat dışında, özellikle tuvalette terlik kullan.
El ve ayak tırnaklarını kısa tut.
Uzun saçlarını bağla.
Havlu ve kişisel eşyalarını başkalarıyla paylaşma.
Antrenmandan sonra duş al.
Açık yara veya şüpheli cilt belirtisi varsa antrenörüne haber ver.
Başlangıç için ihtiyacın olan ekipman da fazla değildir. Gi ile çalışıyorsan bir gi ve kemer yeterli bir başlangıçtır. No-gi antrenmanlarında ise rashguard ve uygun antrenman şortu kullanılır. Dişlik de özellikle rolling sırasında ağız ve dişlerini korumak için tercih edilir.
İlk aydan pahalı ekipman almak zorunda değilsin. Önce devam edeceğin antrenman türünü belirle ve hocanın önerisine göre seçim yap.
BJJ'de İlk 6 Ay İçin Antrenman Önerileri
Düzenli Antrenman Yap
Haftada iki veya üç gün düzenli çalışmak, başlangıç için iyi bir programdır. Bir hafta her gün antrenmana gidip ardından uzun süre ara vermek yerine sürdürebileceğin bir düzen oluştur. BJJ'de öğrendiğin teknikleri hatırlamak ve rolling sırasında uygulamak için tekrar gerekir.
Yenilmeyi Kişisel Algılama
Özellikle ilk aylarda senden daha hafif veya daha genç birinin seni kolayca kontrol etmesi canını sıkabilir. Ama BJJ'de kilo ve kuvvetin yanında teknik, pozisyon bilgisi ve tecrübe de belirleyicidir. Rolling sırasında tap etmek başarısız olduğun anlamına gelmez. Hangi pozisyonda hata yaptığını öğrenmek için bir fırsattır.
Antrenörüne Soru Sor
Bir submission'dan nasıl kurtulacağını veya bir sweep sırasında neden dengenin bozulduğunu anlamadıysan sor. Özellikle tekrar tekrar aynı pozisyonda zorlanıyorsan antrenörünün göstereceği küçük bir düzeltme işine yarar. Her antrenmanda bütün teknikleri öğrenmeye çalışma. Önce en fazla zorlandığın hareketleri düzelt.
Öğrendiklerini Not Al
Antrenmandan sonra birkaç cümle not almak yeterlidir. Hangi tekniği öğrendiğini, nerede zorlandığını ve bir sonraki antrenmanda neyi tekrar etmek istediğini yaz. Özellikle yeni başlayanlar için teknik isimlerini ve hareket sıralarını hatırlamak zaman alır. Notların bunları tekrar gözden geçirmeni kolaylaştırır.
Eklem Ağrılarını Ciddiye Al
BJJ sırasında diz, omuz, dirsek ve parmak eklemleri zorlanır. Normal kas yorgunluğuyla eklem ağrısını birbirine karıştırma. Eklemde şişlik, kilitlenme, hareket kısıtlılığı veya devam eden ağrı varsa antrenmana ara ver ve doktora başvur. Submission sırasında da sınırlarını zorlamadan tap et. Rakibe karşı direnmek için eklemini sakatlamanın hiçbir anlamı yok.
Doğru Partnerle Çalış
İlk aylarda partner seçimi gelişimini doğrudan etkiler. Senden çok daha ağır veya tecrübesizliğini dikkate almadan sert çalışan biriyle rolling yapmak zorunda değilsin. Antrenöründen seviyene uygun partner seçmesini iste. Özellikle deneyimli bir sporcuyla çalışırken hareketlerin neden yapıldığını daha iyi öğrenirsin. Ağırlık farkı fazla olduğunda da antrenmanın temposunu önceden konuş.
Bacak Kilitlerinde Acele Etme
Heel hook gibi diz eklemini döndürerek zorlayan submission teknikleri ciddi yaralanmalara neden olur. Bu nedenle başlangıç seviyesinde hangi bacak kilitlerinin çalışılacağına antrenör karar vermelidir. Ayrıca müsabaka kuralları da önemlidir. Örneğin IBJJF kurallarında beyaz kuşak sporcuların heel hook uygulamasına izin verilmez. Farklı organizasyonlarda kurallar değiştiği için katılacağın müsabakanın güncel kurallarını da öğrenmelisin.
Gelişimini Başkalarıyla Karşılaştırma
Aynı gün BJJ'ye başlayan iki kişinin gelişim hızı farklıdır. Birinin daha önce güreş yapmış olması, diğerinin haftada daha fazla antrenmana gitmesi veya farklı fiziksel özelliklere sahip olmaları öğrenme sürecini etkiler. Bu yüzden kendini sürekli başkalarıyla karşılaştırma. Üçüncü aydaki hareketlerini ilk ayla karşılaştır. Eskiden yapamadığın bir kaçışı artık uyguluyorsan gelişme vardır.
Birebir Dövüş Eğitimi ve Ekipman
BJJ'de temel pozisyonları ve zemin tekniklerini öğrenmek için bu alanda uzman bir antrenörle çalışman gerekir. Özellikle başlangıçta yapılan teknik hataların erken düzeltilmesi ilerleyen dönemlerde işini kolaylaştırır.
BJJ'de öğrendiğin teknikleri MMA antrenmanlarında da kullanırsın. Özellikle zemin kontrolü, pozisyon geçişleri, submission ve savunma teknikleri MMA'in önemli parçalarıdır.
Uzun yıllara dayanan MMA tecrübemle bu teknikleri kendi antrenmanlarımda ve öğrencilerimle yaptığım çalışmalarda kullanıyorum. Sen de MMA, Muay Thai, Muay Boran, Kick Boks veya Boks alanında kendini geliştirmek istersen Dağhan Sağlam ile özel ders seçeneklerini inceleyebilirsin.
Gi, rashguard, dişlik ve diğer dövüş sporu ekipmanları içinde Solid Fight Store üzerindeki ürünlere göz atabilirsin.
BJJ'de İlk 6 Ay: Neler Öğreneceksin? - Sonuç
BJJ'de ilk altı ay boyunca çok sayıda teknik öğrenirsin ama bunları rolling sırasında uygulamak zaman alır. Başlangıçta temel pozisyonları tanımaya ve savunmaya odaklanırsın. Sonraki aylarda submission, sweep ve guard pass teknikleriyle repertuarını genişletirsin. Zamanla bu hareketleri birbiriyle bağlantılı şekilde kullanmaya başlarsın.
Bazı dönemlerde hızlı ilerlersin, bazen de haftalar boyunca aynı tekniklerde zorlanırsın. Bu, öğrenme sürecinin normal bir parçasıdır. Haftada iki veya üç gün düzenli antrenmana devam et, zorlandığın konuları antrenörünle konuş ve her derste küçük de olsa bir şey öğrenmeye çalış. Altı ayın sonunda kaç kişiyi submission'a aldığından çok, başlangıca göre ne kadar ilerlediğine bak.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
BJJ'de İlk 6 Ayda Haftada Kaç Gün Antrenman Yapılmalı?
Yeni başlayanlar için haftada 2-3 gün iyi bir başlangıçtır. Böylece öğrendiğin teknikleri düzenli tekrar ederken vücuduna toparlanması için zaman ayırırsın. Daha sık antrenman yapmak isteyenlerin programı fiziksel durumlarına ve antrenörlerinin önerilerine göre düzenlenmelidir.
BJJ'de İlk 6 Ayda Rolling Yapmak Zorunlu mu?
Rolling, BJJ öğrenmenin önemli parçalarından biridir. Ancak her akademi yeni başlayanları aynı zamanda rolling'e dahil etmez. Bazı yerlerde önce temel pozisyonlar ve partner drilleri öğretilir. Rolling çalışmalarına ne zaman başlayacağını antrenörün belirlemelidir.
BJJ'de Sürekli Tap Etmek Normal mi?
Evet. Özellikle beyaz kuşakta senden daha deneyimli sporculara karşı sık sık tap edersin. Önemli olan her rolling çalışmasından sonra hangi pozisyonda zorlandığını anlamak ve aynı hataları azaltmaktır.
BJJ'de İlk 6 Ayda Hangi Teknikler Öğrenilir?
Guard, mount, side control ve back control gibi temel pozisyonların yanında armbar, triangle, rear naked choke ve kimura gibi submission teknikleri öğrenilir. Ayrıca scissor sweep, hip bump sweep, temel guard pass hareketleri, kalça kaçışı ve pozisyon savunmaları çalışılır. Tekniklerin öğretilme sırası akademiye göre değişir.
6 Ayda BJJ Mavi Kuşak Alınır mı?
Altı ayda mavi kuşak almak yaygın değildir. Ancak beyaz kuşaktan mavi kuşağa geçiş için herkesin uyması gereken sabit bir antrenman süresi de yoktur. Terfi kararı hocanın değerlendirmesine, öğrencinin gelişimine ve akademinin sistemine bağlıdır. İlk altı ayda kuşak değiştirmeye odaklanmak yerine temel tekniklerini geliştirmek daha iyi bir hedeftir.
Bu yazı, WBC Muay Thai Avrupa ve Dünya Şampiyonu Dağhan Sağlam tarafından Dövüş Rehberim için hazırlanmıştır.
Yorumlar